De gemeente Smallingerland ligt op de overgang van de hoger gelegen Friese wouden naar het lage midden van Fryslân.

De naam van de gemeente is afgeleid van het dorpje Smalle Ee. Het is één van de oudste plaatsen in dit gebied. Hier aan de westzijde van Smallingerland voeren de sloten permanent water en is de invloed van opwellend grondwater overal zichtbaar. Watergangen en hun oevers zijn hier dan ook de belangrijkste kwaliteit buiten de natuurgebieden. Bij diverse projecten in deze omgeving waren beschermde vissoorten en de libellensoort groene glazenmaker van belang. Ook de aanwezigheid van Natura 2000-gebied de Alde Feanen speelt soms een rol als het gaat om de uitstoot van stikstof of verhoging van de recreatiedruk vanuit de omgeving.